Τετάρτη, 12 Ιανουαρίου 2011

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ-ΑΦΙΕΡΩΜΑ

http://douridasliterature.com/elytis.html


http://www.snhell.gr/lections/writer.asp?id=9



http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1994/09/25091994.pdf

http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/1996/03/24031996.pdf


http://invenio.lib.auth.gr/record/9696/files/npa-2004-9401.pdf


http://vod.sch.gr/video/view/585.html


http://www.youtube.com/v/dQPjZ5DBK-8?fs=1&amp;hl=el_GR"></param><param


http://www.youtube.com/v/18uAH1o-Z5w?fs=1&amp;hl=el_GR"></param><param


http://www.youtube.com/v/A3Se7rtK_LA?fs=1&amp;hl=el_GR"></param><param


http://www.uni-leipzig.de/~organik/giannis/Philosophie/Gedicht%2010.pdf


www.magikokouti.gr/elytis-axion.htm


http://esteajioi.wordpress.com/2008/10/18/logos-elyth-nobel/


http://www.slideshare.net/xsklavent/elitis-odysseas"  (μία εργασία της Γ.Ζάχου)


http://www.ert-archives.gr/V3/public/pop-view.aspx?tid=8512&tsz=0&act=mMainView&mst=00:09:40:00

http://www.ert-archives.gr/V3/public/pop-view.aspx?tid=6690&tsz=0&act=mMainView


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Οδυσσέας Ελύτης

Άξιον Εστί , η Γένεσις






ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

  1. Αν χαρακτηριστικά της τεχνικής του Ελύτη είναι τα παρακάτω, ποια απ’ αυτά αναγνωρίζετε στο κείμενό μας;
    Ο ελεύθερος στίχος
    Η γλωσσική πρωτοτυπία
    Η περιορισμένη στίξη
    Η συνειρμική εναλλαγή εικόνων
    Οι υπερρεαλιστικές (εξωπραγματικές) εικόνες
    Οι μεταφορές, οι παρομοιώσεις, οι μετωνυμίες
    Οι λυρικές περιγραφές
    Η σύζευξη των αντιθέτων
    Η αντίληψη των πραγμάτων μέσω των αισθήσεων



  1. Αν βασικά θεματικά μοτίβα του Ελύτη είναι τα παρακάτω, ποια απ’ αυτά αναγνωρίζετε στο κείμενό μας;
     Η θάλασσα, το Αιγαίο
     Το ελληνικό τοπίο
     Η ελληνική ιστορία
     Η ελληνική λογοτεχνική παραγωγή
     Ο έρωτας και η γυναίκα
     Η ποίηση
     Η δημιουργία ενός νέου κόσμου
     Η φύση
     Το φως
     Ο θάνατος και η νίκη μας εναντίον του



  1. Αν ο καινούριος κόσμος χρειάζεται και τη διαδικασία του ονείρου, σε ποιο σημείο του ποιήματος ο ποιητής ονειρεύεται; 
  2. Αν το «βάθος» για το οποίο μιλάει δε σημαίνει βαθιά στη γη, τι άλλο μπορεί να σημαίνει;
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΣ Γ΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1.Αντιστοιχίζω:


1η ενότητα (στ…..) (α) Τα φυσικά στοιχεία και ο ρόλος τους

2η ενότητα (στ….) (β) Η ταύτιση του ποιητή με τον κόσμο

3η ενότητα (στ….) (γ) Η δημιουργία της θάλασσας και των νησιών




2.«και είδα και θαύμασα» : ποιο είναι το ποιητικό υποκείμενο, το οποίο παρακολουθεί τη δημιουργία του κόσμου σε ποιο πρόσωπο μιλά και πώς νιώθει;




3. «τότε είπε και γεννήθηκεν η θάλασσα» : εκτός από τον ποιητή υπάρχει και ένα δεύτερο πρόσωπο. Ποιο είναι αυτό και σε ποιο πρόσωπο (α, β, γ ενικό – πληθυντικό) απευθύνεται προς τον ποιητή; («για να σου φέρνει την άνοιξη»).




4.Ο κόσμος πλάθεται κατ’ εικόνα και ομοίωση του ποιητή, άρα καθορίζει τα χαρακτηριστικά της ποιητικής του ταυτότητας. Είναι ένα αιγαιοπελαγίτικο τοπίο, στο οποίο κυριαρχεί η θάλασσα και τα νησιά.Δώσε τρεις μεταφορικές εικόνες που χαρακτηρίζουν τα νησιά.




5.Ποια στοιχεία συνθέτουν την ιδιαίτερη φυσιογνωμία των νησιών και ποιόν ανώτερο σκοπό εκπληρώνουν;




6.Όλα τα στοιχεία του κόσμου αυτού συμπράττουν, για να διαμορφώσουν τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που ζει μέσα σε αυτόν τον χώρο. Ποια είναι αυτά τα χαρακτηριστικά;



* Ο ποιητής «διαβάζοντας» ένα – ένα τα στοιχεία του κόσμου αποκτά αυτογνωσία, κατανοεί το νόημα του κόσμου και διαμορφώνει την ποιητική του φυσιογνωμία.




7.Να σχολιάσεις τη γλώσσα του ποιήματος, την έλλειψη στίξης, το ύφος και το στίχο.




8.Να εντοπίσεις μεταφορές, παρομοιώσεις, προσωποποιήσεις, αντιθέσεις, επαναλήψεις.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
http://my-dreams-are-like-c.pblogs.gr/2007/04/epilegmenoi-stihoi-poihtwn-brabefmenwn-me-nobel.html
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ: ΤΑ ΠΑΘΗ, Ε΄


Τα θεματικά κέντρα του αποσπάσματος είναι η ατομική και συλλογική μνήμη, ο συνδυασμός της ιστορίας και του μύθου και πώς το ορεινό τοπίο σηματοδοτεί την ιδέα της ελληνικής ιθαγένειας. Το συγκεκριμένο απόσπασμα έχει ελεγειακό χαρακτήρα. Ο ποιητής χρησιμοποιώντας β΄ενικό πρόσωπο απευθύνεται στη μνήμη δίνοντάς της έτσι ανθρώπινη οντότητα κια αυθυπαρξία.Η μνήμη καίει πάνω στα βουνά και μέσα από το φως της περνάει όλη η ελληνική ιστορία.Η φράση "άκαυτη βάτος" παραπέμπει στην Παλαιά Διαθήκη, ενώ η αναφορά στην Πίνδο και στον Άθω (Άγιο Όρος)  αντλούν αναφορές από τη θητεία του ποιητή στο αλβανικό μέτωπο, αλλά και από την ευρύτερη βυζαντινή-χριστιανική κληρονομιά.Η επανάληψη του στίχου (3 φορές) συνενώνει το παρελθόν με το παρόν, τους νεκρούς με τους ζωντανούς και τους κατοπινούς αγωνιστές. Στη συνέχεια, ο ποιητής , με μια εμφατική επανάληψη της αντωνυμίας "εσύ", πλέκει τον ύμνο της μνήμης. Αυτή δίνει νόημα και ταυτότητα στην  ανθρώπινη ύπαρξη, αυτή σφυρηλατεί γερά μυαλά και δίνει την υπόσχεση μετά το τέλος του εφιάλτη για μια "πασχαλιά αναστάσιμη". Εμβόλιμα τίθεται και το στοιχείο του αρχαιοελληνικού μύθου. Στο στ. "Εσύ μόνη από τη φτέρνα τον άνδρα γνωρίζεις" έχουμε μια σαφή αναφορά στο μύθο του Αχιλλέα και στη βάπτισή του στα νερά της Στυγός, από όπου μόνο η φτέρνα του δεν μετείχε στην αθανασία και αποτέλεσε το τρωτό του σημείο.Με ένα κλιμακωτό σχήμα αποδίδεται η δύναμη της μνήμης, μια δύναμη που πολλές φορές πρέπει να περάσει μέσα από τη φωτιά για να φτάσει στη λάμψη, στη λύτρωση, στα βουνά τα χιονόδοξα.Με το σχήμα του κύκλου (η αρχή και το τέλος του ποιήματος  αναφέρονται στα βουνά) υπογραμμίζεται η συμβολή της ελληνικής τοπογραφίας πάνω στην ανθρώπινη μνήμη και ιστορία. Τα βουνά είναι τα βάσανα και η ιστορία του λαού και αυτά τα σηκώνει στον ώμο του.Η μνήμη συχνά είναι τόσο βαριά, όσο αυτά τα βουνά, αλλά και λυτρωτική, όσο η λάμψη της κορυφής.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ
A. Οδυσσέας Ελύτης : "Μυρίσαι το άριστον, ΧΙV" ("Ο Μικρός Ναυτίλος")

Τ' ανώτερα μαθηματικά μου  τα έκανα Σχολείο της Θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:
1.Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι.Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.
2.Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.
3.Η ευτυχία είναι η ορθή σκέψη ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.
4. Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα.Όπου προεξέχει το βουνό από τη λέξη του υπάρχει ποιητής.Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.
5.Ενα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.
6.Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είνια αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύναμη και ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.
7.Ένας "Αναχωρητής" για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας "Ερχόμενος".
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*Συγκρίνοντας το παραπάνω με τα σχολικά αποσπάσματα να προσπαθήσετε να εντοπίσετε τα βασικά στοιχεία της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη. 

  • Αλληλουχία αστραφτερών εικόνων του ελληνικού χώρου.
  • Καινούριοι ήχοι, ρυθμοί και συνδυασμοί λέξεων, που δημιουργούν  συνεχείς εκπλήξεις στον αναγνώστη.
  • Φώς, καθαρότητα και διαφάνεια.
  • Χαρά της ζωής και αισιοδοξία.
  • Ταύτιση του ποιητή με τη μοίρα του τόπου του και του λαού του.
  • Στοιχεία από την ορθόδοξη λατρευτική παράδοση.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
     
      Β. Γιάννης Ρίτσος: "Ρωμιοσύνη (Ενότητα Ι) " (απόσπασμα)  
          
      Αυτά τα δέντρα δε βολεύονται
      με λιγότερο ουρανό,
      αυτές οι πέτρες δε βολεύονται
      κάτου από τα ξένα βήματα,
      [...]
      Ετούτο το τοπίο είναι σκληρό
      σαν τη σιωπή,
      σφίγγει στον κόρφο του τα
      πυρωμένα του λιθάρια,
      σφίγγει στο φως τις ορφανές
      ελιές του και τ' αμπέλια του,
      σφίγγει τα δόντια. Δεν υπάρχει
      νερό. Μονάχα φως.
      [...]
      Τα σκονισμένα σκοίνα.
      Το μουλάρι και ο βράχος.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------*Να συγκρίνετε το παραπάνω με το σχολικό αποσπάσμα της Γενέσεως και να εντοπίσετε  κοινά θεματικά μοτίβα . Η σύγκριση να επεκταθεί και στη μορφή (γλώσσα, ύφος, στίχος).

Κυριακή, 9 Ιανουαρίου 2011

Παρασκευή, 7 Ιανουαρίου 2011

ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ


Ο Στράτης Μυριβήλης γεννήθηκε το 1890 στη Σκαμιά Λέσβου. Μετά το τέλος των εγκυκλίων σπουδών του (1909) θα αρχίσει να δημοσιεύει τα πρώτα λογοτεχνικά κείμενά του στα τοπικά έντυπα του νησιού.
Το 1912 εγγράφεται στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στη Φιλοσοφική Σχολή αρχικά και στη Νομική αργότερα, χωρίς ποτέ να πάρει πτυχίο, λόγω της συμμετοχής του στους αλλεπάλληλους πολέμους που διεξάγει η Ελλάδα εκείνα τα χρόνια.
Θα λάβει μέρος ως εθελοντής και στους δύο βαλκανικούς πολέμους (θα τραυματιστεί στη μάχη του Κιλκίς-20.6.1913) και λίγο αργότερα ως επίστρατος στον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο και στη μικρασιατική εκστρατεία μέχρι το 1922.
Το 1923 επιστρέφει μετά αποδέκα χρόνια πολέμου, στην Μυτιλήνη όπου εκδίδει την εφημερίδα ΚΑΜΠΑΝΑ, στην οποία θα δημοσιευτεί σε 42 συνέχειες "Η ζωή εν τάφω."
Το 1932 εγκαθίσταται μονίμως με την οκογένειά του στην Αθήνα. Το 1956 εκλέγεται μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Πεθαίνει στις 19 Ιουλίου 1969.
Ο Στράτης Μυριβήλης ( και όχι Στρατής όπως λανθασμένα τον αποκαλούν, διότι το όνομά του δεν προέρχεται απο το Ευστράτιος αλλά απο το Αρχιστράτηγος-Μιχαήλ, στην ντοπολαλιά κόπηκε το στράτηγος σε Στράτς) είναι ένας απο τους κυριότερους εκπροσώπους της "γενιάς του΄'30", μας έδωσε ορισμένα απο τα σημαντικότερα έργα της νεοελληνικής πεζογραφίας του εικοστού αιώνα!
Στα κείμενά του συλλαβίζουμε την αγωνία της ελληνικής κοινωνίας να βρεί τον εαυτό της και τη θέση της, στον σύγχρονο κόσμο μετά την μικρασιατική καταστροφή και διαβάζουμε τις πνευματικές και ιδεολογικές ζυμώσεις της εποχής..
Τελειώνω αφήνοντας ένα απόσπασμα απο άρθρο του σχετικά με τις "παραδόσεις του γένους" που τo βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον και  επίκαιρο!:"..Όμως ένας άνθρωπος, ένας λαός, ένα έθνος, δεν εξαφανίζεται μονάχα με τη φωτιά και με το σίδερο. Δεν εξαφανίζεται μονάχα με το χάσιμο της ζωής του. Εξαφανίζεται πιο σίγουρα, πιο τελειωτικά με το χάσιμο της ψυχής του της ψυχής του της ατομικής, της ψυχής του της ομαδικής. Χάνω την ψυχή μου θα πει: χάνω την ουσιαστική μου ύπαρξη. Χάνω την αίσθηση της ατομικής μου τέλειας ψυχοπνευματικής σύνθεσης, που αποτελεί ένα μόριο από την μεγάλη, την πλατειά κοινωνική και εθνική σύνθεση, από την οποία αντλώ και ανανεώνω αδιάκοπα τα φυσιογνωμικά στοιχεία του πνεύματος μου και της ψυχής μου. Kαι αυτή η εθνική φυλετική ιδιομορφία της ψυχής μου είναι ακριβώς εκείνη που με εντάσσει φυσιολογικά μέσα στην πανανθρώπινη κοινωνική σύνθεση. Αλλά για να μη χάσω τον εαυτό μου, πρέπει να γνωρίσω τον εαυτό μου. Το «γνώθι σαυτόν» είναι η πλουταρχική πηγή της γνώσεως. Αυτό λοιπόν πρέπει να είναι η βάση της γενικής παιδαγωγικής προσπάθειας Έθνους, του οποίου εντολοδόχος είναι το Kράτος και η Εκκλησία. Όργανα γι' αυτή την συνειδητοποίηση είvaι το Υπουργείο Παιδείας, ο Κλήρος, ο Τύπος, ο καλλιτέχνης που εκφράζει την εθνική ψυχή και ολόκληρη η τάξη των διανοουμένων, που είναι υπεύθυνη για την πνευματική συγκρότηση του λαού. "




Η ΖΩΗ ΕΝ ΤΑΦΩ

Το "Η ζωή εν τάφω" άρχισε να σχεδιάζεται μέσα στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στην προκάλυψη του Μοναστηριού της Σερβίας. Ένα κεφάλαιο κιόλας δημοσιεύτηκε από τότε στην εφημερίδα "Νέα Ελλάδα", που 'βγαινε στη Θεσσαλονίκη το 1917. Μετά από τη Μικρασιατική Καταστροφή, το πρώτο σύνολο μπήκε, όπως αναφέρω και παραπάνω σαν επιφυλλίδα στη βδομαδιάτικη "Καμπάνα της Μυτιλήνης". Το ανάτυπο από εκείνη την επιφυλλίδα (1924) στάθηκε η πρώτη έκδοση του βιβλίου.
 Από τότε το "Η ζωή εν τάφω"  παραμένει πάντα επίκαιρο μέσα στις τρικυμιώδεις πολιτικές περιπέτειες, τους ενθουσιασμούς και τις παρεξηγήσεις...
Οι στρατιώτες περνούν ατέλειωτα μερόνυχτα, όλο στερήσεις και κακουχίες μέσα στη λάσπη, ζωντανοί-νεκροί, χωρίς στην πραγματικότητα να πολεμούν. Το κλασικό αντιπολεμικό αυτοβιογραφικό έργο του Στράτη Μυριβήλη περιγράφει με μαεστρία τον παραλογισμό και τη ματαιότητα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, του "πολέμου των χαρακωμάτων".

Η ΔΑΣΚΑΛΑ ΜΕ ΤΑ ΧΡΥΣΑ ΜΑΤΙΑΕίχε γυριστεί και σε τηλεοπτική σειρά στην ΕΡΤ το 1979 με τους:Χρήστος Βαλαβανίδη, Τιτίκα Βλαχοπούλου, Τάνια Τσανακλίδου, Νικήτα Τσακίρογλου, Μαρία Μαρμαρινού, Κώστα Τσιάνο, Κάτια Δανδουλάκη, Ειρήνη Ιγγλέση, Γιώργο Λουκάκη, Γιάννης Φέρτη, Βασίλη Τσάγκλο

http://vod.sch.gr/video/view/604.html


http://culture.ana.gr/view5.php?id=2973&pid=375


http://culture.ana.gr/view5.php?id=8049


ΤΑ ΖΑ,Στρατής Μυριβήλης (γ' γυμνασίου)

Φύλλο εργασίας
Α) 1η ενότητα: (Δύο πρώτοι παράγραφοι)
Τι είδους κείμενο μπορεί να είναι; Απομνημονεύματα, ημερολόγιο, γράμμα;
Τι είδους αφήγηση έχουμε;
Με ποιες φράσεις δηλώνει τα αντιπολεμικά αισθήματά του ο συγγραφέας;
Oι δύο παράγραφοι θα μπορούσαν να είναι ρόλογος σε μια έκθεση με θέμα:
B)2η ενότητα. (Τρίτη παράγραφος)
Ο αφηγητής μας είναι πολεμιστής;
Περιμένουμε από αυτόν μια ρεαλιστική περιγραφή;
Με ποιες φράσεις φαίνεται ο ρεαλισμός του;
Έναs τρόπος για να εκφράσει τα αντιπολεμικά του αισθήματα είναι και η ειρωνεία. Σε ποια σημεία φαίνεται;
Τι περιμένετε να συμβεί στα ζώα;
Αν θέλατε να κάνετε πιο έντονη την αδικία του θανάτου των ζώων πώς θα σκηνοθετούσατε τον χαμό τους;


Γ) 3η ενότητα
Ποιο ήταν το λάθος των γαϊδάρων;
Γιατί τελικά τα ζώα είναι πιο αδικημένα;
Η περιγραφή είναι πάλι γλαφυρή επιμένοντας σε ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. Ποιος είναι ο στόχος του συγγραφέα-αφηγητή;
Ποιες λέξεις μεταφέρουν τη φρίκη του για το θάνατο των ζώων;
Το κείμενο θα μπορούσε να τελειώσει εδώ. Αφήνει για επίλογο το πιο απρόσμενο επεισόδιο. Γιατί επιλέγει την τελευταία λεπτομέρεια με τις μαργαρίτες;
Aφού παρατηρήσετε τον γνωστό πίνακα του Πικάσο, τη Γκουέρνικα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα δύο έργα «συζητούν» μεταξύ τους;